BIM: uitgediept PDF Afdrukken E-mail

Kennis en ervaring Nijssen Management +Advies van Informatie management, BIM, in de Bouw

Ik heb 3 menu's gewijd aan 'Informatiemanagement in de bouw'. Het eerste menu bevat een stappenplan om als bedrijf/organisatie te starten met BIM. In 8 stappen word je op weg geholpen. In dit menu ga ik de diepte in. In het laatste menu beantwoord ik de vraag BIM of GIS? Laat ik je nu alvast verklappen dat het en en is. BIM en GIS vullen elkaar aan. De twee werelden groeien volgens mij naar elkaar.

Mijn kennis en ervaring heb ik gerangschikt in thema's. Het is puntsgewijs opgezet, bevat zeer veel informatie in kernwoorden, regelmatig zonder nadere toelichting. Ik verwijs vaak door. Dat bevordert niet de leesbaarheid. Jammer, maar het is het een of het ander en het is de bedoeling de lezer op weg te helpen in zijn of haar zoektocht naar de heilige BIM graal. Een leuk artikel over de heilige BIM graal in relatie tot modellering bedrijfsinformatie vind je hier op de site van de BIMHub. Op deze site tref je informatie over BIM ontwikkelingen in Engelstalige landen, zoals een toelichting op de standaard Cobie, een prototype van een BIM protocol met twee bijlagen, het BIM periodiek systeem en nog veel meer.

Overigens spreek ik liever van Informatie Management in de Bouw. Een Bouwwerk Informatie Model (BIM) is een onderdeel daarvan.

De kennis en ervaring heb ik gestructureerd in de volgende thema's:

  1. Wat is BIM (Bouwwerk Informatie Model)?

  2. Open of gesloten BIM?

  3. Informatie Management in de Bouw

  4. Objecten, de bouwstenen van BIM

  5. Representatie van de objecten

  6. 2D CAD tekenen, 3D modelleren

  7. Data

  8. Automatisering: configuratoren en parametrisch ontwerpen

  9. Communicatie in het bouwproces (VISI)

  10. Afsprakenstelsels, uitwisselingsstandaarden

  11. Opbrengst toepassing BIM

  12. Innovaties mogelijk door ICT (BIM)

  13. Juridische en contractuele consequenties gebruik BIM

  14. Implementatie

  15. Cultuur

  16. Onderwijs en cursussen

Ik verwijs naar brondocumenten, websites en video's (via YouTube of Vimeo).

Het thema automatisering, configuratoren en parametrisch ontwerpen is relatief nieuw. De digitalisering van de bouw vordert gestaag. Nog steeds veel particuliere oplossingen, maar standaardisatie en uniformering neemt toch toe. Het is de digitalisering die het mogelijk maakt de bouwproductie en -processen geleidelijk aan te automatiseren. In de bouw is dit een revolutie. Automatisering biedt kansen, zie deze video. Automatisering betekent dat het werk, ontwerpen en construeren, in de bouw verandert. De computer ontwerpt en construeert op basis van de aan haar verstrekte data en gebruik makend van data verzameld in de afgelopen jaren. De mens blijft eindverantwoordelijk maar het werk wordt vereenvoudigd. Er zijn minder handjes nodig en wie de beste toegang heeft tot betrouwbare data heeft ene voorsprong. Welke rol BIM hierin speelt wordt kernachtig uitgelegd in een presentatie door Bram Mommers, Arcadis.

1 Bouwwerk Informatie Model

De term 'Bouwwerk Informatie Model (BIM)' kan op verschillende manieren worden gebruikt. Twee daarvan, zijn volgens mij relevant.

De eerste betekenis is, BIM, een manier van werken. Kenmerken van deze nieuwe wijze van werken zijn, integratie van alle disciplines, betrokken bij de realisatie van het bouwwerk (netwerkmodel) in een transparante (geformaliseerde) omgeving, daarbij gebruik makend van geüniformeerde, gestandaardiseerde methoden van werken (afsprakenstelsels). Een mondvol en mogelijk voor jou, oude wijn in nieuwe zakken, maar bouwbreed is deze wijze van werken (nog) geen gemeengoed.

De tweede betekenis is dat BIM een 3D objectgeoriënteerd model is, waarin alle informatie, gekoppeld aan objecten, van start (idee) tot finish (sloop) is opgeslagen.

Wat BIM inhoudt kan je zien op de Video; beelden zeggen meer dan woorden.

In een Bouwwerk Informatie Model wordt alle informatie gedurende de hele levenscyclus van een gebouw digitaal vastgelegd, van eerste idee tot sloop (life cycle management). In het BIM kan een virtueel bouwwerk worden gemodelleerd. Aan de objecten van dat bouwwerk kan zoals gezegd informatie worden gekoppeld. Onderstaande figuur, eigendom SBRCURnet,  maakt dat treffend duidelijk.

De betekenis van BIM voor de partners in het bouwproces is verbeeld en  verwoord in de veel video's, waarvan ik hier enkele heb opgenomen. Enkele video's zijn gedateerd, de ontwikkelingen volgen elkaar snel op, maar nog steeds illustratief.

  1. De eerste video is gemaakt door Hét Faciltair bureau, KOKON groep. Het is een project uitgevoerd voor woningcorporatie Havesteder (oud COM.Wonen). Het project heet, 'De Landbouwbuurt'. De video toont de voordelen van de integrale projectvoorbereiding en uitvoering, met alle betrokkenen, inclusief de eindgebruiker;
  2. De tweede video is gemaakt door Heijmans. De video toont de voordelen van het werken met een BIM in de verschillende stadia, ontwerp, uitvoering en nazorg van een woningbouwcomplex;
  3. Na het bekijken van de vorige video denk je wellicht dat het geweldig zou zijn als je een nieuwbouwhuis koopt, of een forse renovatie aan een bestaande woning wil uitvoeren, al bij voorbaat wist hoe het er straks uitziet. Of je wilt  zelf de indeling en/of het ontwerp van je eigen woning maken. Dat dit kan, blijkt uit de volgende, derde video van Era contour en Koopmans Bouw. Hierin zijn ook de principes uit de zogenaamde 'Lean' verwerkt  ('Lean' is een werkwijze die zich geheel richt op efficiëntie van het (bouw)proces. Met de toepassing van Lean wordt een flexibele werkomgeving ontwikkeld die haar focus heeft op de klant en waarbij verspilling zoveel mogelijk geëlimineerd wordt. Lean is in feite een verzamelnaam voor methoden die zich richten op het verbeteren van de winstgevendheid van een bedrijf middels het elimineren van verspilling en het centraal stellen van de klant). Lees ook de volgende blog.
  4. De voorlaatste video die ik vermeld is van HSB, die op een eenvoudige wijze uitlegt hoe BIM direct in de bouw door haar gebruikt wordt;
  5. De tijd staat niet stil, ondertussen zijn tientallen video's met mooie voorbeelden van veel partijen uit de bouw beschikbaar gekomen. Mooie voorbeelden daarvan vind je op BLDNG360 van CAD & Company.

Alle video's vertonen grote overeenkomsten, maar belichten BIM elk vanuit een ander perspectief en de video's vernieuwen continue, zodat de laatste inzichten meegenomen zijn. De video van van Wijnen is een fraai voorbeeld van wat afgekort heet VDC, Virtual Design and Construction, in goed Nederlands, Virtueel bouwen. Bouwend Nederland heeft een interessant rapport laten maken over virtueel bouwen, met als titel 'Virtueel Bouwen, gewoon doen', een goed toegankelijke handreiking.

Wil je het nog eens na het bekijken van de video's nalezen wat BIM is, dan beveel ik je de korte uitleg van BIM, door Jan Bouwman, oud medewerker Volker Wessels, aan.

Wil je weten hoe jouw bedrijf ervoor staat? Daarvoor is, onder auspiciën van TNO, een BIM Quickscan ontwikkeld (www.bimquickscan.nl). De scan verschaft je inzicht waar je als organisatie staat met de invoering van BIM. De scan kan je zelf uitvoeren, dan wel laten uitvoeren door een expert. Deze expert kan ook behulpzaam zijn bij de keuze voor je eigen BIM (ICT)-omgeving. In de publicatue: 'Het BIM niveau in Nederland: analysen van BIM Quick Scan data 2010-2012, 2012 R10889 Eindrapport', kan je de ervaringen met de scan nalezen. Gratis te bestellen bij TNO.

Ben je nu nog niet overtuigd van de meerwaarde van BIM? Bekijk dan eens de foto's op de volgende site. Deze stuitende fouten kunnen met groot gemak, technisch, tegen zelfs lagere kosten, worden vermeden.

Geïnteresseerd in de toepassing van BIM bij kleine architectenbureaus lees dan dit afstudeerverslag.

2 Open BIM, open standaarden

Ik adviseer iedereen louter te kiezen voor een 'open' BIM (Open BIM). Wat is dat? Voordat ik daarop dieper inga eerst iets de bouwstenen van BIM, open standaarden.

Waarom zouden we open standaarden bij Informatie management in de bouw (BIM) gebruiken? Over welke standaarden hebben we het dan? Wat is de samenhang tussen die standaarden?

Open standaarden maken het delen van informatie in de bouw mogelijk voor iedereen. De bouw heeft  daarvoor gezamenlijk een samenhangend stelsel van open standaarden, waarvan de som meer is dan de delen, ontwikkelt. Het stelsel is gratis beschikbaar voor iedereen, vandaar de toevoeging open. Het stelsel maakt het mogelijk dat gestructureerd vastligt hoe en wat gedeeld wordt en hoe het resultaat van wat gedeeld is gevisualiseerd wordt. Het stelsel is in beheer bij het BIM Loket. De standaarden zijn door diverse stichtingen, verenigingen ontwikkeld. Eén daarvan, mogelijk de bekendste,  is de internationale vereniging BuildingSMART. De prikkel om met open standaarden te werken, is geld en kwaliteit. Meer kwaliteit en lagere kosten voor de reiziger, bewoner en eigenaar.

Het BIM loket voert deze opdracht uit door de partijen in de bouw te informeren en te betrekken bij het levend houden van het stelsel van open standaarden.

Dat doet het Loket door:

  1. Informeren;
  2. Faciliteren van communities;
  3. Onderhouden relaties met partijen die de bouwkolom raken (ICT, overheid).

Het Loket werkt in de sfeer waarvoor ze staat: open, gratis en dienstverlenend.

Een leuk Blog, dat ook een informatieve video van BuildingSMART bevat over de voordelen van open BIM, is van Dan Rossiter. Het is een onderdeel van een serie van Blogs, die de werking en de reikwijdte van BIM op een originele wijze uitlegt.

Tenslotte, over welk stelsel praten we? Ik heb het stelsel ingedeeld naar standaarden voor delen, structureren, vastleggen, hoe en wat, de visualisatie daarvan en de communicatie. Voor toelichting op de (afkortingen) van de standaarden zie hieronder.

a)    Structuur van de informatie: ETIM, CB-NL, IMGeo, GML;

b)    Delen van informatie: COINS;

c)    Vastleggen van datgene dat gedeeld is: VISI, WFS;

d)    Hoe wordt de informatie gerepresenteerd: NLCS, GB-CAS, Nl-sFb, SUF; CityGML;

e)    Wat wordt delen: IFC;

f)     Visualisatie van de informatie: IFC, WMS;

g)    Communicatie van proces: VISI en van product: BCF.

Deze standaarden zijn voldoende ver ontwikkeld en zo vaak toegepast, dat niets het verder gebruik en doorontwikkeling nog in de weg staat.

Een open BIM is een model  dat louter en alleen gebruik maakt van open standaarden in een open omgeving (software onafhankelijk) en bij voorkeur met open data (data die voor iedereen beschikbaar is). De aan de geometrie gekoppelde data (van zeer uiteenlopende aard) moet vrijelijk uitgewisseld worden en in een software programma dat beschikt over een viewfunctie bekeken worden.  In het model wordt de informatie opgeslagen en gecombineerd. Het model draait op een server. Beschikt de server over een view functie dan kan het resultaat, verkregen door de samenvoeging van informatie uit verschillende bronnen, worden bekeken. Een voorbeeld van een dergelijke server is de zogenaamde BIM server van TNO.

De open BIM-standaarden staan vermeld in de figuur hiernaast. Het 'level' verwijst naar het niveau waarop de standaard actief is. Men onderscheidt 4 niveaus, 0, 1, 2 en 3. Op niveau 0 wordt alle informatie uitgewisseld op papier. Op niveau 1 worden documenten, tekeningen en dergelijke digitaal gedeeld. Op niveau 2 wordt digitaal informatie uitgewisseld die direct door de computers (en software) gelezen kan worden. Op niveau 3 wordt louter digitaal samengewerkt op basis van afspraken hoe de informatie wordt opgeslagen, bewerkt, gedeeld en verbeeldt. In principe komt er geen papier meer aan te pas en wijzigingen worden direct gedeeld. Alle betrokkenen houden elkaar voortdurend volledig geautomatiseerd op de hoogte.

Het werken met 'Open BIM' vraagt kennis en ervaring. Die moet je geleidelijk opbouwen. Iedereen begint op nul. Je zult het van de grond af aan moeten opbouwen. Natuurlijk kan je, omdat je de kennis en ervaring van anderen kan benutten, in het begin tempo maken. In de de BIR kenniskaart nummer 1, wordt meer in detail (dan hierboven) inzicht verschaft in de verschillende niveau 's, die we in Nederland (en daarbuiten) kennen. Het nul-niveau is het laagste niveau. Informatie uitwisseling vindt plaats op papier. Het betreft platte tekst (Word), PDF files, Exel sheets en CAD tekeningen. Eén niveau hoger wordt de informatie digitaal uitgewisseld en worden 2D en 3D modellen gedeeld. Er wordt gewerkt met 2 en 3D objecten  De uitwisseling vindt plaats op een (beveiligd) digitaal platform. Voorbeelden van een dergelijk platforms zijn Yammer, Sharepoint, Connect en Construct (zie hieronder). Op niveau 1 worden de modellen gedeeld, maar de confrontatie van de modellen vind handmatig en niet digitaal plaats. In niveau 2 worden de modellen worden samengevoegd. Aan één bouwwerk werken bijvoorbeeld 2 disciplines, de architect en de constructeur. Beide werken in hun eigen modelomgeving, de constructeur in Tekla en de architect in Archicad. Twee commerciële softwarepakketten toegesneden op de gebruiker en het doel. Indien nu van beide modellen een zogenaamde IFC export (een open standaard) wordt gemaakt, kunnen deze twee geëxporteerde IFC modellen op een server, zoals bijvoorbeeld de door TNO ontwikkelde gratis, open BIM server, worden gecombineerd tot één model. De confrontatie vindt nu digitaal plaats. Met de computer kunnen nu tegenstrijdigheden en andere fricties tussen ontwerp en constructie worden gevonden. In BIM taal spreekt men van clashes (zie hieronder, 8). De clashes moet je adresseren, documenteren en laten (in overleg) oplossen door de veroorzaker. Hiervoor gebruikt men de zogenaamde BCF standaard. Met deze standaard wordt een rapport opgesteld met daarin een 2D of 3D  situatieschets en andere belangrijke en onmisbare administratieve gegevens. 

De keuze voor een Open BIM is een lange termijnvisie. Op de korte termijn blijkt die keuze niet altijd direct haalbaar. In dat geval werk je met de instrumenten die wel beschikbaar zijn, maar houd je voor de toekomst rekening met de eisen die gesteld worden aan een Open BIM. De oorzaak is dat niet alle open standaarden robuust en volledig zijn. IFC is een robuuste, veel gebruikte en geteste standaard, maar niet volledig. IFC wordt vooral toegepast in de B&U sector en nog niet in de GWW sector, omdat de objecten die in deze sector zo bepalend zijn, ontbreken.

In een artikel met de titel 'Collaborative engineering with IFC: new insights and technolgy' beschrijven de auteurs, Berlo, Beetz, Hendriks en van Tongeren, hun ervaringen uit de praktijk met de toepassing van de standaard IFC in engineering processen, uitgevoerd met specifieke software.

In de publicatie 'protoBIM, ONL (BIR praktijkproject ONL Cockpit Nesselande, mei 2012) wordt aangetoond dat real-time kan worden samengewerkt door alle bij een bouwwerk betrokken partijen bij het ontwerp en de toetsing (voorbereiding) daarvan. Het protoBIM is geen gecentraliseerd model maar een  gedistribueerd netwerk van gegevens die digitaal aan elkaar gekoppeld zijn. Deze gegevens zijn opgeslagen in verschillende databases die beheerd worden door verschillende experts die deelnemen aan het ontwerpproces. Alle gegevens bestaan dus maar één keer, op één locatie, zijn altijd up to date en vallen onder de verantwoordelijkheid van de respectievelijke experts. Hiermee worden verantwoordelijkheden en tegenstrijdige gegevens voorkomen en verantwoordelijkheden afgedekt.

Speciaal voor het MKB heeft de EU een platform, Connect and Construct laten ontwerpen, waaraan ook een BIM server is gekoppeld. Het platform is nu in beheer bij Contezza. Op Youtube vind je een demo van het platform. Het platform is, helaas, niet (meer) gratis. Op het platform kan je alle documenten, ontwerpen, afspraken, et cetera delen en beheren. Overigens zijn er ook andere platforms om samen te werken beschikbaar, zoals Sharepoint en Yammer, beide van Microsoft. Op projectniveau werken deze platforms ideaal, maar vergeet niet na afloop van het project, het project toekomstvast te archiveren, zodat je bijvoorbeeld van een gebouw straks bij gebreken of wijzigingen in gebruik de oorspronkelijke data kan raadplegen. Op deze platforms zijn objectenbibliotheken en gegevens van verschillende producenten op eenvoudige wijze te koppelen.

Het Rijk heeft haar visie over open standaarden vastgelegd in 2 relevante documenten. De eerste gaat over de organisatie, beheer en ontwikkeling van open standaarden, BOMOS en de tweede gaat onder meer in op de rol die open standaarden spelen bij toepassing van ICT in onze dagelijkse praktijk (de Digitale agenda). De Digitale agenda is een publicatie van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Standaarden kunnen worden aangemeld bij Forum voor standaardisatie. De BIM-standaarden:

  1. VISI, de standaard voor communicatie in de Bouw;
  2. IFC, de standaard om geometrie van objecten en daaraan gekoppelde data uit wisselen (de standaard wordt ook gebruikt om andere informatie dan geometrie uit te wisselen);
  3. COINS, de standaard om (platte) informatie (data) uit te wisselen (géén geometrie). Ook niet genoemd zijn de standaarden IFD en IDM ,die respectievelijk architectuur van objecten en de methoden van werken met objecten uit de bouw beschrijven. Hieronder zal op deze standaarden verder ingegaan worden,

zijn aangemeld. Ze zijn geplaatst op de zogenaamde 'Pas toe, leg uit' lijst. Wil je meer weten van het proces van aanmelden en benoemen van open standaarden gaan dan naar deze site.

3 Informatie management

Publieke en private opdrachtgevers bezitten asset, gebouwen, (water)wegen, (ondergrondse) leidingen, et cetera. Om asset te beheren is informatie over die asset onontbeerlijk. Hoe asset beheer vorm en inhoud krijgt en welke informatie nodig is voor goed beheer en welke informatie verkregen wordt kan je in de volgende presentatie van Marc Heijmans, PVM, nalezen.

Onder informatie wordt onder meer verstaan, technische data over de toegepaste materialen, kenmerken, eigenschappen, wijze van verwerken, kwantiteit, kwaliteit, administratieve data, constructieve data (hoe de materialen zijn verwerkt), vergunningseisen, et cetera. Op grond van deze data wordt de waarde van de asset bepaald (ERP), de noodzaak tot onderhoud vastgesteld (asset management). Goede, betrouwbare data zijn dus voor goed beheer en onderhoud een randvoorwaarde. Helaas ontbreken de data, of zijn de data niet terugvindbaar, of zijn de aanwezige data  betrouwbaar. Met de opkomst van de computer is de mogelijkheid van opslag en ontsluiting van data beter mogelijk. Nieuwe data, bij nieuwbouw of renovatie wordt door opdrachtnemers, architecten, ontwerper, ingenieurs, bouwers opgeleverd. Deze data moeten worden overgedragen aan de opdrachtgever, voor zover relevant voor haar proces. De opdrachtnemer bouwt de data op in een BIM. De opdrachtnemer legt alles in het BIM vast, het ontwerp, de keuzes, de wijzigingen, de gebruikte materialen, hoeveelheden, maatvoering, noem maar op.  De data uit het BIM, of het BIM zelf, moeten geheel of gedeeltelijk worden opgeleverd door de opdrachtnemer aan de opdrachtgever. De data moeten dus gemanaged worden (Informatie management). Op dit moment dringt het besef door dat beter vooraf dan achteraf kan worden vastgesteld welke informatie in welke vorm en wanneer opgeleverd moet worden. Voorzichtig is gestart met de publicatie van informatienormen. Ze worden ook wel eens informatie specificaties genoemd. De normen en specificaties zijn onderdeel van contract documenten tussen opdrachtgever en -nemer. Indien in de normen bij voorkeur gewerkt wordt met open standaarden, kunnen de normen en specificaties geleidelijk aan een bouw uniforme karakter krijgen en routine worden, hetgeen de kwaliteit van proces en product ten goede komt. In opdracht van Prorail en RWS is hierover een inzichtelijke video gemaakt.

De afspraken die zijn gemaakt worden vastgelegd in een zogenaamd BIM protocol. In Nederland werken we ook met dergelijke protocollen, maar dit zijn tot nu toe particuliere oplossingen. In Engeland hebben ze centraal een protocol opgesteld.

Sturing van vastgoed kan sneller, makkelijker, waarheidsgetrouw en leuker.  Big data maakt dat mogelijk. Het is haalbaar doelstellingen expliciet te maken, de prestatie van de portefeuille meetbaar en de invloed van de strategie op thema’s, als betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit inzichtelijk te maken. Diverse private partijen zoals Republiq Asset Labs biedt het vernieuwende en makkelijk te implementeren instrument voor ambitieuze corporaties die vooruit willen in het assetmanagement

De Rijksvastgoed dienst heeft per 1 november haar de Rgd BIM Norm, versie 1.0, gepubliceerd.  Naar aanleiding daarvan in een artikel in de Cobouw verschenen. Recent is deze norm herzien. De norm zal ik komende  jaren steeds verbeterd worden. Op de volgende link is dit proces te volgen. Met deze publicatie verschaft de Rgd aan haar opdrachtnemers duidelijkheid omtrent de eisen die zij stelt aan de overdracht aan informatie. De norm geldt voor zogenaamde DBFMO (Design, Built, Finance, Maintenace and Operate) en DBM(Design, Built and Maintance) contracten. Zie ook de site van de Rijksvastgoeddienst.

RWS heeft daarvoor de ILS, de Informatie Leverings Specificatie, ontwikkeld. Voor meer informatie wordt verwezen naar de site van RWS.

Recent verscheen een leuk artikel over Informatie management en BIM dat je door hier te klikken kan lezen.

BIM ondersteun de levenscyclus van een bouwwerk. Geïnteresseerd? Lees dan het volgende afstudeerverslag.

De Werkgroep BIM Protocol van de Bouw Informatie Raad (BIR) heeft een “Nationaal Model BIM Uitvoeringsplan” opgesteld. U kunt versie 1.0 vanaf nu downloaden op onze website. Projectteams gebruiken het model als onderlegger voor het vastleggen van hun project specifieke BIM afspraken. Daarnaast biedt het model een eenduidig begrippenkader, dat aansluit op ontwikkelingen in landen om ons heen en is voorbereid op toekomstige Europese BIM normering.
Voor de toepassing van BIM in een bouwproject zijn goede werkafspraken onontbeerlijk. Dergelijke afspraken worden doorgaans vastgelegd in BIM Protocollen of BIM Uitvoeringsplannen. De praktijk laat een grote verscheidenheid aan protocollen en uitvoeringsplannen zien. Deze termen worden in verschillende betekenissen gebruikt en er leven veel vragen over de noodzakelijke en gewenste inhoud. De Bouwinformatieraad (BIR) constateerde een groeiende behoefte aan eenduidigheid. Om daaraan invulling te geven, heeft de BIR Werkgroep BIM Protocol het Nationaal Model BIM Uitvoeringsplan opgesteld. Het Model is in beheer bij het BIM Loket.

U kunt het Nationaal Model BIM Uitvoeringsplan hier downloaden.

Na het BIM uitvoeringsplan is het BIM protocol gepubliceerd. Je kan het document (versie 0.90 downloaden vanaf de website van het BIM Loket. Het Model BIM Protocol is bedoeld als onderlegger voor het vastleggen van projectspecifieke contractbepalingen rond BIM. Samen met het vorig jaar uitgebrachte Nationaal Model BIM Uitvoeringsplan biedt het Model BIM Protocol een eenduidig begrippenkader, dat aansluit op ontwikkelingen in landen om ons heen en is voorbereid op toekomstige Europese BIM-normering. Voor de toepassing van BIM in een bouwproject zijn goede werkafspraken onontbeerlijk. Dergelijke afspraken worden doorgaans vastgelegd in BIM Protocollen of BIM Uitvoeringsplannen. De praktijk laat een grote verscheidenheid aan protocollen en uitvoeringsplannen zien. Deze termen worden in verschillende betekenissen gebruikt en er leven veel vragen over de noodzakelijke en gewenste inhoud. De Bouwinformatieraad (BIR) constateerde een groeiende behoefte aan eenduidigheid. Om daaraan invulling te geven, heeft de BIR Werkgroep BIM Protocol het Nationaal Model BIM Uitvoeringsplan en BIM protocol opgesteld. De Modellen zijn in beheer bij het BIM Loket. Je kan het Nationaal Model BIM Protocol hier downloaden

4 Objecten

De brandstof van Bouwwerk Informatie Modellen zijn objecten. Objecten kan je net als boeken verzamelen, rubriceren en opslaan in bibliotheken. Door  Dik Spekking, Spekking C&R,  is in opdracht van de Bouw Informatie Raad (BIR) een toelichting  geschreven over objectenbibliotheken in de Bouw.

Objecten of concepten? Wat is het verschil. De Nationale Concepten bibliotheek (CB-NL), een initiatief van de Bouwinformatie raad, is 1 januari 2013 gestart met de ontwikkel en beheerfase. Deze fase duurde 2 jaar en volgde op de pilotfase. Het rapport van de pilotfase kan je door hier te klikken inzien.

De CB-NL is van en voor de sector. In één woord een open bibliotheek die door iedereen gratis gebruikt kan worden. Het is overigens de bedoeling dat de grote publieke opdrachtgevers het gebruik van de bibliotheek verplicht stellen. Die stap bevordert de implementatie in de wereld van de bouw, die versnipperd is en waarin de agenda's veelal strijdig zijn. De betekenis van een concepten bibliotheek, de werking en de relatie van deze bibliotheek met internationale en nationale ontwikkelingen wordt op schitterende wijze gedemonstreerd in de volgende demonstrator. CB-NL 1.0 is 30 april 2015 opgeleverd. Sindsdien is de bibliotheek in beheer bij het BIM-Loket. Het BIM-Loket bevordert het gebruik van BIM in de bouw en beheert en onderhoudt de open BIM standaarden, waaronder CB-NL. De concepten bibliotheek is getest in zogenaamde use cases. De eerste resultaten daarvan zijn gepubliceerd op de site. Illustratieve filmpjes geven goed inzicht in de werking en de mogelijkheden van de bibliotheek. Op stapel staat de sprong naar versie 2.0.

Met deze ontwikkeling is een forse stap gezet in de vernieuwing van de bouw. Een ontwikkeling die gelijk opgaat met CB-NL, is de ontwikkeling van een een bibliotheek voor (vaar)wegen en kunstwerken in beheer en onderhoud bij RWS. Deze bibliotheek (OTL, Object Type Libraries) kan gezien worden als een zusje van CB-NL, met content die specifiek door RWS verlangd wordt. De OTL en CB-NL zijn dan okk met elkaar verbonden.

Op de Index-pagina zijn alle objecttypen uit de bibliotheek in alfabetische volgorde opgenomen. Als je op deze index de zoekfunctie van je browser gebruikt (meestal Crtl+F) heb je een eenvoudige zoekmachine, waarmee je door de complete inhoud kunt zoeken. Onder het label Verzamelingen vind je de links vanuit de concepten in deze bibliotheek naar de NEN 2767-4, BGT/IMGEO, INSPIRE, ETIM maar ook RWS-specifieke applicaties als KernGIS, NWB, Weggeg, Winfrabase, DISK en Expertdesk (met hun applicatie-specifieke codering, indien bekend). De mapping is nog niet compleet, hier wordt nog hard aan gewerkt.

In CB-NL is NTA 8661 (ISO 16354), de Nederlandse Technische Afspraak benut om de inhoud te uniformeren. Een objectenbibliotheek bevat kennis of informatie over een verzameling objecten, de kennis en informatie kunnen worden hergebruikt. Deze Nederlandse Technische Afspraak (NTA) bevat richtlijnen voor objectenbibliotheken.   Doelstelling van de NTA is het waarborgen van de kwaliteit van objectenbibliotheken. Bibliotheken die aan de richtlijnen van de NTA voldoen kunnen eenvoudiger worden gekoppeld of geïntegreerd met andere bibliotheken.

Doelgroep van de NTA is: ontwikkelaars van objectenbibliotheken, bouwers van vertalers of interfaces tussen objectenbibliotheken, certificerende instanties, bouwers van applicaties die moeten werken met de opgestelde objectenbibliotheken. Nationaal en internationaal bestaan, of wordt gewerkt aan de ontwikkeling van, objectenbibliotheken, zoals de UNETO-VNI classificatie, LexiCon, GWW Objectenbibliotheek, NEN-EN-IEC 61360, NEN-ISO 10303 en Rosetta. Ook worden in Nederland diverse nieuwe initiatieven gestart zoals ‘het digitale huis’, BasicP en een objectenbibliotheek voor installatiedelen.

Historisch gezien hebben de meeste bibliotheken vaak een eigen unieke structuur en methodiek om hun objecten te definiëren. Zo is de structuur van de artikelklassen die zijn vastgelegd in NEN-ISO 13584-42 beduidend anders dan de UNETO-VNI artikelklassen (Publicatie 8) of LexiCon. Daarnaast is ook vaak de inhoudelijke definitie van de objecten anders.

De sterke ICT-ontwikkelingen op het gebied van internet en XML hebben de behoefte aan meer uniformiteit sterk doen toenemen. Technologisch gezien is het nu veel eenvoudiger om gegevens uit te wisselen en worden zowel draagvlak als behoefte vanuit de industrie steeds groter. Ook de organisaties met nieuwe initiatieven voor het maken van objectenbibliotheken zijn zeer gebaat bij een grotere uniformiteit. Vragen die zij stellen zijn: "Aan welke bestaande bibliotheken moet ik mij conformeren?", "Hebben deze wel voldoende draagvlak?", "Past hier wel mijn gegevensbehoefte in?", "Hoe is de internationale aansluiting?".

Het doel van deze NTA is de basis te leggen voor de bevordering van een uniforme inhoud van objectenbibliotheken. Door het opstellen van een aantal richtlijnen wordt geprobeerd een leidraad te bieden voor nieuwe bibliotheken alsook voor het opwaarderen van bestaande bibliotheken. Zonder deze richtlijnen is de vrijheid voor het inrichten van objectenbibliotheken ongewenst groot waardoor de verschillende bibliotheken te ongelijksoortig zijn. Het vergelijken, koppelen of integreren van deze bibliotheken wordt hierdoor sterk bemoeilijkt of onmogelijk gemaakt.

Een interessante buitenlandse site om te raadplegen en mee te werken is de National BIM Library, een gezamenlijk initiatief van een aantal bouwpartijen in Engeland. Ze werken samen onder de afkorting NBS (National Building Specification). Ze hebben een illustratieve (overdonderende) video, Ze hebben met de hulp van RIBA Enterprises Ltd, eigendom van het Royal Institute of British Architects (RIBA) een BIM Object standaard gepubliceerd. Onlangs is bibliotheek uitgebreid met objecten die aan de NBS BIM standaard voldoen. Raadpleeg daarvoor hun site.

5 Representatie

Pas in 2007 heeft de sector, op nationaal niveau, een standaard voor 2D CAD tekeningen in de GWW vastgesteld, de Nederlandse CAD Standaard (NLCS). Als je deze standaard toepast zien alle tekeningen ongeacht, wie, waar en wanneer de tekening is gemaakt, hetzelfde uit. De tekeningen kunnen dan uitgewisseld worden. Langjarig gebruik is geborgd (www.nlcs-gww.nl) De standaard is open en te raadplegen op het Web. De standaard wordt beheerd en onderhouden door SBRCURnet. Daarvoor was elke tekening anders! Het is niet moeilijk voor te stellen hoeveel tijd daarmee verloren ging, hoeveel extra (onnodige) kosten werden gemaakt en (onnodige) fouten erin slopen. Een recent artikel over toepassing van NLCS in de bouw door het ingenieursbureau Grontmij vind je hier.

6 2D CAD tekenen en 3D modelleren

De Nederlandse CAD Standaard (NLCS)  wordt voorgeschreven in de GWW-sector. Op grond van dit besluit kunnen (semi)publieke opdrachtgevers eisen dat de as-built situatie van projecten die in 3D/BIM zijn ontworpen en uitgewerkt, ook in de vorm van 2D CAD-tekeningen conform NLCS moet worden overgedragen. Onderzocht is in hoeverre dat wenselijk is, wat daarvan de consequenties zijn en of er alternatieven zijn. De resultaten zijn gerapporteerd: 'De overdracht van as-built 2D CAD tekeningen en 3D modellen in de GWW-sector'. In het rapport worden enkele achtenswaardige aanbevelingen, die nog slechts ten dele zijn opgevolgd,  gedaan.

7 Data

Modellen kunnen niet zonder data. We maken onderscheid tussen open en gesloten data. Open data is voor iedere gebruiker vrijelijk beschikbaar. Gesloten data zijn eigendom van een rechtspersoon, waarvoor bij gebruik een afspraak en doorgaans een prijs betaald moet worden. Ik pleit voor open data. Er is een zoekmachine voor open data. Open data bieden kansen voor (jonge) internetondernemers die door bewerking van deze data slimme toepassingen maken. Informatie wordt verkregen door data te bewerken.

Big (open) data bieden onbegrensde mogelijkheden en inzichten. Een voorbeeld daarvan is het dataverkeer op, oudejaarsavond, nieuwjaarsdag in de Londense metropool of de mobiliteit van studenten op weg naar het winkelcentrum Old Trafford in Manchester om studiemateriaal te kopen.

Data zijn dus de bron, informatie is de afgeleide. Houdt altijd scherp in de gaten of de data volledig is, betrouwbaar is en actueel! Het is mogelijk data met elkaar te verbinden (linken). er bestaat een platform 'open data'. Het linken van data geeft een onbegrensd aantal mogelijkheden. Geïnteresseerd kijk dan ook eens op de site van de overheid.  Binnenkort, 2 april, is in Amsterdam een vrij toegankelijke bijeenkomst bij Waternet. Op de bijeenkomst is aandacht voor het maken van en werken met Linked Data. Daarnaast zijn er presentaties van toepassingen in de Agrosector, bij een bedrijf en bij de politie.

Bodemliefhebbers kunnen naar data zoeken in Soilpedia, een initiatief van het opgeheven netwerk SKB.

Waterliefhebbers kunnen terecht bij het Waterschapshuis.

Diverse partijen jagen het gebruik van open data aan, zoals de overheid, stichtingen en ideële bedrijven dan wel stichtingen en organiseren bijeenkomsten zoals open data estafettes. Een voorbeeld daarvan is de estafette open data logistiek en havens. Een verslag hiervan tref je hier aan. De kracht van deze werkwijze is dat je wordt uitgedaagd kennis en ervaring te delen en kennis te ontwikkelen in een open omgeving . Stakeholder werken samen en benutten elkaars bijzondere kennis om complexe vraagstukken op te lossen.

Een toelichting op de begrippen open, BIG en Linked data kan je nalezen in de presentatie van Ad Steenbakker,Data-Aquilae gehouden tijdens het mini-seminar, georganiseerd door Hein Corstens 31 maart 2015.

In een simpele animatie wordt uitgelegd wat Linked open data is en wat de opbrengst voor jou is.

8 Semantisch web technologie

Door gebruik van semantische web technologie kunnen BIM ontwerpen getoetst worden aan de technische en functionele eisen. De eisen zijn omgezet in een ontologie. Met een applicatie wordt het IFC model verbonden aan de gedocumenteerde eisen. Door op de objecten in het model te klikken worden links naar de achterliggende documenten met daarin de eisen en toetsen zichtbaar. In een video wordt het kort uitgelegd. Het werk is verricht door Miryana Stancheva, Ingenieursbureau Verhoeven en Leenders BV.

9 Automatisering: configuratoren en parametrisch ontwerpen

De bouw digitaliseert in rap tempo. helaas veel particuliere oplossingen en nog te weinig standaardisatie en uniformering, maar de wal keert het schip, want digitalisering is de opstap voor automatisering van het ontwerp en constructieproces.  In een blog behandeld Shawn Wasserman hoe Autodesk op dit terrein stappen zet door de ontwikkeling van een generatief ontwerp tool.

10 Communicatie in het bouwproces(VISI)

Op nationaal niveau heeft de Bouwsector een standaard voor communicatie in het bouwproces ontwikkeld en vastgesteld: de VISI standaard. Met de van deze standaard afgeleide systematiek zijn raamwerken (raamwerk UAV, raamwerk UAV-gc, raamwerk digitaal samenwerken, raamwerk inkopen en afroepen bestel delen) ontwikkeld. Raamwerken regelen het berichtenverkeer, transacties, tussen alle betrokkenen in het bouwproces. Aan de berichten is informatie gekoppeld. De VISI standaard is open en de raamwerken zijn te vinden op het Web. De standaard wordt beheerd en onderhouden door de BIM Loket (www.visi.nl). VISI is een zeer krachtig, eenvoudig communicatie standaard, die transparantie bevordert en faalkosten reduceert. De opbrengsten zijn enorm!

Ben je benieuwd, bekijk dan de volgende Video

Interesse gewekt? Verdiep je dan in het VISI Handboek: een fundament voor digitale samenwerking, CRWO publicatie 187, juni 3003

Teveel tekst? Lees dan de Flyer VISI digitale project- en contractcommunicatie in de bouw. Een uitgave van de CROW

Speciaal voor de manager is gepubliceerd: VISI management introductie,   een fundament voor digitale samenwerking, CROW

Door CROW is het verschil tussen de Standaard VISI en Groupware, DMS en ERP systemen in een flyer beschreven. Deze vergelijking is gedateerd. Groupware is verdrongen door SharePoint, een Windows product, dat razend populair is. In de volgende notitie wordt SharePoint en VISI met elkaar vergeleken. Op zich zelf merkwaardig VISI is een open standaard, een methodiek, SharePoint is een gesloten en software. VISI legt transacties tussen partijen in de bouw vast. De transaccties zijn onderdeel van een (bouw)proces dat vastgelegd wordt in een raamwerk. Elk raamwerk is uniek, maar de processen kunnen verschillen door de wensen van één van de partijen. De vergelijking vind je hier.

Recentelijk verschenen in de Cobouw over de opname van de standaard in de zogenaamde 'Pas toe, leg uit' lijst en over het gebruik van VISI in de praktijk.

Voor een bredere kijk op de communicatie in het bouwproces kan het lezen van dit afstudeerverslag worden aanbevolen.

Grotere bedrijven hebben VISI ontdekt en passen de standaard toe bij al hun processen. Het management kan dan van uur tot uur het werkvolume, afgerond en opgeleverd werk, stand van zaken facturatie, openstaande restpunten opdrachtgevers, et cetera inzien. Aggregratie van deze informatie met VISI wordt 'process mining' genoemd. Wat dat precies inhoudt wordt in de volgende presentatie goed uitgelegd.

11 Afsprakenstelsels, uitwisselingsstandaarden

Op nationaal niveau heeft de bouwsector een standaard voor de uitwisseling van informatie in het bouwproces ontwikkeld: COINS Met de van deze standaard afgeleide systematiek zijn referentiekaders ontwikkeld (zie www.coinsweb.nl). De standaard zorgt voor geüniformeerde en naspeurbare uitwisseling van informatie. Vooraf is de afspraak gemaakt welke informatie, in welke vorm en wanneer wordt uitgewisseld. De standaard maakt het mogelijk dat verschillende software pakketten (gericht) met elkaar kunnen praten (informatie uitwisselen). Met deze standaard is door Infostrait CBIS ontwikkeld. Meer hierover lees je in de volgende folder.

Voor de uitwisseling van objectgerelateerde geometrie (3D objecten) en daaraan gekoppelde informatie  beschikt de Bouw, over in de B&U sector breed toegepaste standaard: IFC (Industry Foundation Classes). De standaard is in beheer en onderhoud bij Building Smart, www.buildingsmart.com. De standaard maakt het mogelijk een 3D geometrisch model van een bouwwerk digitaal vast te leggen, inclusief de gegevens van de in dit model verwerkte elementen en hun onderlinge relaties. Het is een open standaard. Een interessante beschouwing over het functioneren van deze standaard in de dagelijkse praktijk bij gebruik van verschillende software pakketten is het artikel met de titel 'Collaborative engineering with IFC: new Insights and technology, door Beetz, Bos, Hendriks en van Tongeren. Onlangs verscheen in de Cobouw een artikel met Gerrie Mühren, voorzitter BuildingSMART, chapter Benelux, over de erkenning van IFC als standaard. De standaard is aangemeld bij het college/forum standaardisatie. Het expertadvies is beschikbaar.

Door TNO is, in samenwerking met onder meer TUE, een BIMserver (www.BIMserver.nl) ontwikkeld waarop je IFC bestanden kan importeren en samenvoegen. Langs die weg ontstaat één model, dat je met een viewer kan bekijken. Daarvoor moet je het model importeren naar een softwarepakket met viewfunctie, of gebruik maken van de viewfunctie van de BIMserver. Gebruikers van de server zijn geautoriseerd en op de server worden de modellen gedocumenteerd. Beide eigenschappen maken de server een krachtig middel. Een interessante optie is om op dat samengevoegde model, dat dus opgebouwd uit is uit diverse (deels specialistische) modellen gemodelleerd door betrokken disciplines bij het bouwproces, een clashdetectie uit te voeren. In deze detectie worden de fouten in het ontwerp vastgesteld. Een voorbeeld van een als zeer goed beoordeeld clash programma is Solibri (www.solibri.nl). Op de site van Solibri staan een aantal video's die overtuigend  inzicht geven in het gebruik van de Solibri model checker. Wil je nog meer weten over de BIMserver dan je de presentatie van Léon van Berlo, TNO, erop nakijken.

Voor de uitwisseling van niet geometrische data wordt in de USA sinds 2007 gebruik gemaakt van Cobie. Cobie is een dataformaat voor uitwisseling van niet geometrisch modelinformatie, en werd bedacht door Bill Oosten (Army Corps of Engineers, USA). Cobie maakt het mogelijk data over apparaten, producten, garanties, onderdelen en onderhoudsschema's vast te leggen en uit te wisselen. Deze informatie is essentieel voor het ondersteunen beheer onderhoud, Asset management. In december 2011 werd Cobie een  onderdeel van de Amerikaanse standaard:  National Building Information Model (NBIMS). Cobie is opgenomen in software voor planning, ontwerp, bouw, exploitatie, onderhoud en asset management. Cobie kan informatie tussen diverse goedgekeurde formaten zoals Excel spreadsheet, STEP-deel 21 (ook wel IFC -bestandsformaat) en ifcXML uitwisselen. Begin 2013 heeft BuildingSMART  een XML-formaat voor Cobie, COBieLite, ontwikkeld. Wat Cobie betekent en hoe het werkt is te zien in de volgende video. Op Youtube zijn een groot aantal instructievideo's over CoBie te zien.

12 Opbrengst toepassing BIM

Hieronder heb ik aantal artikelen. publicaties, rapporten vermeld die je kunt lezen of raadplegen als je benieuwd bent naar de opbrengst van BIM

In opdracht van de BIR is een onderzoek uitgevoerd naar de opbrengst van BIM. Via de volgende link is de rapportage na te lezen;

Interessant leesvoer is de rapportage met de titel 'The Business Value of BIM', een McGraw Hill Construction SmartMarket Report, dat na een survey van duizenden AEC deelnemers uit de USA is opgesteld;

McGraw Hill Construction Smart Market Report heeft ook een survey gedaan in Europa (Engeland, Frankrijk en Duitsland). Een samenvatting daarvan (met dank aan de BIM-specialist, Hans Hendriks)  kunt u via deze link lezen;

In 2012 is een zogenaamd ‘SmartMarket Report’ van McGraw Hill Construction verschenen, met de titel ‘The Business value of BIM for Infrastructure’. In de samenvatting kan je lezen dat 46% van de bedrijven actief in de Infrastructuurwereld werkt met BIM. Twee jaar geleden was dat nog 27%.  Een spectaculaire groei. Door publicatie van best practices en kennisoverdracht, opleidingen en cursussen verwachten zij een nog grotere groei. 89% van de onderzochte bedrijven verklaren dat het gebruik van BIM toegevoegde waarde geeft. In 67 % van de onderzochte bedrijven wordt geconcludeerd dat het gebruik van BIM een positieve uitwerking heeft op de ROI, de zogenaamde  ‘return of investment’.

In een recent , augustus 2016, verschenen artikel gesponsord door Autodesk wordt een beschouwing gehouden van de kosten en opbrengsten van BIM voor een bedrijf. Een lezenswaardig artikel.

Lezenswaardig is ook de door Bouwkennis, op basis van onderzoek door USP Marketing Consultancy (2008), opgestelde  Whitepaper faalkosten;

Benieuwd hoe de Bouwtop presteert? Price Waterhouse en Coopers heeft in 2010 een Performancemeting van de Top Bouwondernemingen in Nederland gepubliceerd.  Zie in het bijzonder de opmerking over faalkosten op bladzijden 3 en 19 tot en met 21;

Bouwend Nederland en ABN AMRO hebben Balance & Result en USP Marketing Consultancy opdracht gegeven de kansen die BIM biedt aan de bouwers voor hun onderneming. De publicatie is bedoeld om ondernemers uit te dagen om zich te spiegelen aan voorbeelden uit de praktijk en zich te laten inspireren om de bedrijfsstrategie te versterken. Mocht je geïnteresseerd zijn in de presentatie van dit rapport klik dan hier. In de Cobouw is over de publicatie en de betekenis van het rapport in november 2012 nog een artikel verschenen.

Vorig jaar verscheen nog een artikel over een onderzoek onder 300 bij de AEC aangesloten bedrijven in de Verenigde Staten over de opbrengst van BIM. De conclusie is dat de baten inmiddels hoger zijn dan de kosten.

13 Innovaties mogelijk door ICT (BIM)

  • Virtual reality

Wat allemaal mogelijk is met Virtual reality toont de volgende video. De disruptieve kracht van virtuele bouwen en augmented reality is in een artikel van Raymond Kent in een artikel in AEC TECH op toegankelijke wijze beschreven.

  • Wooniversum

Loop door je nog te bouwen huis. Het kan, ga naar de de volgende site (Volker Wessels) en oriënteer je.

  • Hyperbody

Heb je zin je grenzen te verleggen en op zoek te gaan naar de onbegrensde mogelijkheden van 3D parametrische ontwerpen in de(moderne) interactieve architectuur, dan moet je gaan naar www.hyperbody.nl. De site is verbonden aan het werk van Kas Oosterhuis, hoogleraar in Delft, faculteit Bouwkunde en zijn medewerkers. Kijk dan eens naar de video over 3D scansInteractiveWall, a prototype for an emotive architectural component. De site bevat de opbouw van de studie in 4 stappen.

  • 3D scan: laserscan

Met 3D  kan elk bestaande situatie of object razendsnel zeer nauwkeurig, volledig driedimensionaal in beeld gebracht worden. Deze informatie kan benut worden bij planontwikkeling, voor presentatiedoeleinden of om ermee te werken in AutoCad of andere tekenpakketten. De 3D-puntenwolken of -modellen kunnen ook worden gebruikt ter controle van gerealiseerd werk, of bij beheer,onderhoud en exploitatie van bestaande gebouwen en objecten. Op deze wijze wordt ten alle tijden beschikt over exacte ‘as built’ gegevens.

In de industrie worden 3D-scans en -modellen gebruikt, met name in:

 

  1. Offshore industrie
  2. Staalconstructies;
  3. Procesindustrie;
  4. Scheepsbouw;
  5. Machine- en apparatenbouw.
  • Vernieuwing in de bouw: Planning

Vernieuwing bouw:door slimme logistieke (planning) en foutloze voorbereiding kan een bouwwerk van enige omvang, zoals uit 2 volgende video's blijkt  (video en video) blijkt, in minder dan 7 dagen worden neergezet. Stel je eens voor dat je een huis koopt op tekening dat na één maand opgeleverd wordt, of dat de weg naar en van je werk niet langer dan 7 dagen is afgesloten voor de bouw van een kunstwerk! Door toepassing van ICT (BIM) in het bouwproces en -product, is deze vernieuwing van de bouw niet langer meer een droom, maar een realiteit.

  • Robotica in de Bouw: De toekomst van de bouw

Bekijk deze video eens. Robotten bouwen een toren van een baksteen. Het is niet moeilijk te bedenken dat de robotten aangestuurd kunnen worden door informatie uit een BIM. Als je doordenkt zijn de mogelijkheden onbegrensd. In jouw werk zullen er beslist mogelijkheden zijn BIM te verbinden met een geautomatiseerd productieproces. Wie weet ligt daar een uitdaging voor je? Wees creatief!

Hoever het staat met de robotisering kan je zien in deze video van Boston Dynamics.

14 Juridische en contractuele consequenties

Hieronder heb ik een aantal publicaties, artikelen vermeld die ingaan op de juridische consequenties van het gebruik van BIM en de invloed van BIM op contracten.

Een tweeluik over de juridische aspecten van het digitaal communiceren met VISI is verschenen in CROWETCETERA, april en juni 2010, nummer 3 en 4. Het eerste artikel gaat over de toetsing van VISI aan de electronische handtekening en het tweede artikel over de toetsing van VISI aan de Archiefwet. Beide artikelen zijn van de hand van Monica Chao-Duivis, TU Delft, Instituut voor Bouwrecht (IBR)

Bovenstaande artikelen zijn gebaseerd op een publicatie van prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis, IBR (Instituut voor Bouwrecht), Aspecten van het digitaal communiceren: de electronische handtekening en de Archiefwet, 17 december 2009

In het Tijdschrift voor Bouwrecht (TBR 2009/44) is het artikel 'Juridische implicaties van het werken met BIM'geschrven door Prof. mr. dr. M.A. B. Chao-Duivis verschenen. Verplichte stof.

Door hier te klikken kunt u ook nog de sheets van de presentatie met de titel 'Juridische implicaties werken met BIM' , door Prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis, die mede  op bovenstaand artikel zijn gebaseerd, raadplegen.

Onlangs (maart 2012)  is er een interessante afstudeerscriptie verschenen van W van der Koot, begeleid door Prof. dr. M.A.B. Chao-Duivis, met de titel: De inbedding van Bouw Informatie Modellen (BIM) in Nederlandse Bouwcontracten. W van der Koot is afgestudeerd aan de Open Universiteit Nederland, Faculteit Rechtswetenschappen.

Onlangs verscheen de presentatie 'Aansprakelijkheid en aandachtspunten voor de praktijk', van Leonie Mundt, advocaat Bouw & Vastgoed, AKD en Van den Berg Groep.

Door het forum Standaardisatie wordt ook baanbrekend onderzoek verricht. In 2012 verscheen een studie naar aansprakelijkheid van open data.

Als uitkomst van een TNO-MKB Technologiecluster-project is dit jaar een 'Blauwdruk voor (juridische) afspraken voor samenwerking in projecten met BIM',  verschenen. De blauwdruk bestaat uit 2 delen:

  1. -overzicht belangrijkste (juridische) aspecten voor samenwerking met BIM;
  2. -identificatie van BIM gerelateerde taken.

Lees ook de blog over de juridische consequenties van het uitvoeren van projecten op BIM Level 2. Via een link kan het rapport waarop de blog is gebaseerd bestellen.

15 Implementatie BIM

In het afgelopen jaar zijn hierover twee publicaties, 'Op weg naar werken met BIM', CUR B&I, april 2012 en 'Aan de slag met BIM; gewoon doen!, Handreiking Virtueel Bouwen, RRBouw, mei 2012,  verschenen. In beide publicatie vind je handvatten om met BIM te starten.

Door twee afstudeerders van de HRO, Civiele Techniek, zijn de obstakels van BIM in de GWW-sector  (afstudeerscriptie) onderzocht . Mocht je geïnteresseerd zijn in de inhoud dan kan je bij de auteurs (Veseli en Oldenkamp) en de Hogeschool (Westerduin) de scriptie opvragen.

Bouwend Nederland heeft door een afstudeerder, Peter Fischer, Hogeschool van Amsterdam, de adoptiegraad van BIM in bedrijven onderzocht. De resultaten zijn gepubliceerd in een afstudeerscriptie. Hij heeft een enquête onder bedrijven uitgevoerd. Bouwend Nederland heeft de resultaten samengevat in een memo met als titel BIR/BIM Meetmethodiek, inclusief enquête en een flyer met als titel: Adoptie van BIM.  

16 Cultuur

In opdracht van de BIR en met subsidie van PSIBouw is door mij in samenwerking met Leo Nieuwenhuizen (CUR B&I), Henk Schaap (Gobar) en Henk Fikkers (van de Bunt) een workshop ontwikkeld, die de invoering van BIM in een organisatie, mogelijk maakt. De workshop richt zich op middle management en projectmanagers. In de workshop maken de managers kennis met de voordelen van BIM. Ze gaan zelf op onderzoek uit. Het doel van de workshop is een beweging te weeg te brengen in het bedrijf, die ruimte maakt voor de enthousiaste gebruikers, die in de praktijk té vaak tegen grenzen oplopen, zodat het enthousiasme wegebt.

Een voorbeeld van de opzet een generieke workshop kunt u hier inzien. Deze generieke workshop kan op maat, zie voorbeeld,  gemaakt worden. De workshop wordt dan ook vooraf gegaan door intakegesprekken met de initiatiefnemers (uit het middle dan wel projectmanagement van het bedrijf of organisatie).

Regelmatig verschijnen ook publicaties van over BIM en cultuur. Een interessante publicatie is het werk van dr. ir. Arjen Adriaanse, Een richtlijn voor de invoering van ICT in bouwprojecten, geleerde lessen uit 6 praktijksituaties, april 2010, uitgegeven bij de Universiteit Twente, ISBN 978-90-365-3014-9.

BIM krijgt ook in toenemende mate aandacht in het Hoger onderwijs (HBO/TU/Open Universiteit). Een interessante afstudeerscriptie is de scriptie van Rick van der Meijden, Deloitte consulting,. Een samenvatting kan u hier lezen.

Recent heeft de BIR de kenniskaart, 'transitie in organisaties' gepubliceerd (zie 'Nieuws'). De kenniskaart bevat handvatten en helpt je op weg als jouw organisatie, organisatie breed, wil starten met de implementatie van BIM. De kaart is tot stand gekomen na consultatie van BIM adviseurs uit het veld. Klik hier voor de kaart.

17 Onderwijs en cursussen

Heb je zin om te studeren of in de materie te verdiepen? In dit thema heb ik een overzicht opgenomen van alle opleidingen op HBO en TU niveau die aandacht schenken aan BIM, een overzicht van cursussen zoals die gegeven worden door CUR/SBR/Syntens/BIR en anderen en een lijst van mensen uit de praktijk die betrokken zijn bij de ontwikkeling en implementatie van (onderdelen) van BIM. De belangstelling voor BIM onderwijs in het HBO is toegenomen en onderling wisselen de Hogescholen hun ervaring uit, delen kennis en stemmen hun programma's af, zodat de bedrijven, die een dreigend tekort aan in BIM gespcialiserd personeel voorzien, waar de jongen ingenieurs aan de slag gaan ze gelijk op dit onderwerp kunnen inzetten. Hoe de vlag erbij hangt lees je lezen op de site van de BIR. Hoe een Hogeschool als Rotterdam het aanpakt lees je het interview van Delano Kenapo had met Wijnand van den Brink (HRO).

  1. Cursus 'Bouwwerk Informatie Modellen', HAN. Zie voor meer informatie: nieuws en brochure
  2. Opleidingen aan de hogescholen en Universiteiten
  3. Real Estate & Housing, TU Delft, faculteit Bouwkunde,  Onderzoek, oog voor mens, gebouw en omgeving.
  4. BIM in BBE, 'Nooit meer bouwen zonder BIM, HBO-studenten gaan het verschil maken'. Implementatie BIM in de curricula van 5 Hogescholen.
  5. Bouw Informatie Modellering in universitair onderwijs.
  6. Cursus BIM management door Spekking C&R en BouwQuest
  7. BIM awareness training, Cadac groep
  8. Opleidingen AutoCad, Inventor, Revit, 3dsMax, TEC/CAD College, www.cadcollege.nl
Laatst aangepast op woensdag, 14 maart 2018 09:11